Kush kerkon te largoje bustin e deshmorit te Gjuhes greke Aristotel Guma?

H προτομή του εθνομάρτυρα Αριστοτέλη Γκούμα

Procedeengs of The III Panhimarjot Conference -

http://www.himara.eu/adver/KHimariot/konferenca3_1.html

Llambro Ruci shvlefteson "argumentat" e Kristo Frasherit, Luan Malltezit, Shaban Sinanit etj

Le të thonë sa të duan Kristo Frasheri, Luan Malltezi, Shaban Sinani etj.se gjuha e parë në Himarë është shqipja dhe më pas greqishtja. E kjo është thënë qartësisht, por vendosmërisht, pa ekuivoke dhe duke e faktuar

Regjistrimi i popullsise-Presidenti Topi: presione nga qarqe ultranacionaliste

“Ndjeshmëria e madhe është sepse nga individë të qarqeve ultranacionaliste tentohet të bëhet një politikë presioni dhe deformacioni të një procesi që duhet të jetë nacional dhe ligjor” Presidenti la të kuptohej se ai ishte ishte edhe për deklarimin e lirë të etnisë dhe fesë

Ivanov: "ende në rajonin tonë qarqet ultranacionaliste veprojnë në dëm të vendeve të tjera".
(Shqip)

In contrast with 52-personality peticion, in the report of Europian Commission it is said that:

There is a lack of accurate data on minorities in Albania. This situation is expected to be addressed by the conduct of a population census in 2011, respecting international standards including the principle of free self-identification. This census will include optional questions on the ethnic origin, religious affiliation and mother tongue of respondents.

Pse nuk i jepet shtetesia shqiptare fortlumturise se tij Anastasios?

Lufta midis civilizimeve ne Shqiperi e gjen shprehjen ne luften frontale te qarqeve ateiste dhe antikrishtere qe perfaqesohen deri ne kupolen e shtetit per 20 vjet rresht dhe kontrollojne totalisht mediat.
S ipas raportimeve te ShIK-ut dhe shtypit, fondametaliste musilmane kane marre shtetesi shqiptare, kurse kryepeshkopi dekorohet nga Presidenti por ende nuk i ploteson kushtet per shtetesi megjthe qendrimin permanent prej 19 vjetesh ne Shqiperi !!!!


Saturday, May 03, 2008

Το διεθνές γεωπολιτικό τοπίο μετά τη σύνοδο του Βουκουρεστίου και η Ελλάδα

Θεόδωρος Μπατρακούλης
Δρ Γεωπολιτικής (theothessalian@hotmail.com)

Αντίβαρο, Μάϊος 2008


Η συνολική ερμηνεία των προβλημάτων του γεωπολιτικού Συστήματος Ανατολική Μεσόγειος-Ν/Α Ευρώπη-Καύκασος κρίνεται σε τρία βασικά πεδία: α) Στην γνώση της ιστορίας των λαών της περιοχής - ιδιαίτερα του Ανατολικού Ζητήματος - (αποδεσμευμένη από ευρωκεντρικές οπτικές, εθνικοσοβινιστικά αλλοθι και μυωπίες, ιδιοτελείς ιστορικούς αναθεωρητισμούς). β) Στην κατανόηση των όρων λειτουργίας και εξέλιξης του Συστήματος αλλά και των δύο υποσυστημάτων του: α) της Ν/Α Ευρώπη και β) της ευρύτερης Μέσης Ανατολής. Το σύστημα αυτό πρέπει να εξετασθεί και από την άποψη των εστιών αποσταθεροποίησής του. γ) Στον αναπροσδιορισμό της αντίληψης της δημοκρατίας και την ανασύνθεση της έννοιας της ως πολιτική, οικονομική, κοινωνική και οικολογική δημοκρατία.

Στις μέρες μας έχει καταστεί δυσκολότερη η ανεύρεση νέων ορυκτών ενεργειακών πόρων. Σε επίπεδο Ε.Ε. των ‘‘Εικοσιεπτά’’, στο τέλος του 2007, τα 2/3 του ενεργειακού εφοδιασμού τους εξασφαλιζόταν από τους πόρους των κρατών μελών και το 1/3 από εισαγωγές (αργό πετρέλαιο, φυσικό αέριο, άνθρακας). Αλλά, με ορίζοντα το 2030, η σχέση αυτή θα γίνει αντίστροφη. Το αργό πετρέλαιο και ο άνθρακας μπορούν να μεταφέρονται (δια θαλάσσης ή ξηράς: ευέλικτες μεταφορικές ευκολίες επιτρέπουν όρους ανοικτής αγοράς (σημειωτέον ωστόσο το πρόβλημα που προκαλείται από τις πετρελαιοπαραγωγούς χώρες του OPEC, κατά του οποίου απευθύνονται κατηγορίες ότι εκ των πραγμάτων λειτουργεί ως καρτέλ). Το φυσικό αέριο πρέπει ακόμα να μεταφέρεται κυρίως διά μέσου αγωγών. Στην προαναφερόμενη χρονική στιγμή, η Ε.Ε. κάλυπτε τις ανάγκες της σε φυσικό αέριο κατά 50% από εισαγωγές, οι οποίες κατά το ήμισυ πραγματοποιούνται από τη Ρωσία (οι λοιπές ποσότητες έρχονται από τη Νορβηγία και την Αλγερία). Η Γερμανία π.χ. κάλυπτε το 35% των αναγκών της σε φυσικό αέριο από τη Ρωσία[1].

Η Κεντρική Ασία είναι πολύ σημαντικός χώρος παραγωγής ενέργειας - πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Τα δίκτυα μεταφοράς ενέργειας από αυτές τις χώρες προς την ενεργειοβόρα Δύση συνιστούν σπουδαίο, πολυσύνθετο πολιτικο-οικονομικό παράγοντα, σημαντικό συντελεστή στη διαμόρφωση της γεωπολιτικής κατάστασης και του διεθνούς ισοζυγίου ισχύος. Μεταξύ των παραμέτρων των στρατηγικών επιλογών των ΗΠΑ καθώς και των άλλων ΝΑΤOïκών κυβερνήσεων και της Ρωσίας, μεγάλη σημασία έχουν αυτές που σχετίζονται με τις ενεργειακές ανάγκες των καπιταλιστικών μητροπόλεων: α) Η μεγιστοποίηση του ελέγχου της κρίσιμης γεωστρατηγικά ευρασιατικής μάζας/σκακιέρας[2]. β) Ο έλεγχος του θησαυρού του υπεδάφους του Κοσσυφοπεδίου, to oπoίο κρύβει κοιτάσματα μετάλλων (μόλυβδος, ψευδάργυρος, κάδμιο, άλλα μη σιδηρούχα μεταλλεύματα, άργυρο και χρυσό), ορισμένα από τα οποία είναι από τα πλουσιότερα στην ευρωπαïκή ήπειρο[3]. Για τις Διοικήσεις των ΗΠΑ και για πολλούς Βορειοαμερικανούς και Ευρωπαίους ιθύνοντες το μεγάλο στοίχημα είναι ο έλεγχος των ‘‘Αγίων Τόπων’’ της ενέργειας[4]. Οι εξελίξεις στα Βαλκάνια συνδέονται στενά με την εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της Κασπίας και με τη φθηνή και έγκαιρη μεταφορά τους στις αγορές της Δύσης.

Οι εξελίξεις εξακολουθούν να διαδραματίζονται υπό την ηγεμονία των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ. Η παρέμβασή τους στα Βαλκάνια την τελευταία δεκαπενταετία επιβεβαιώνει μια πανάρχαια ιστορική εμπειρία, που βασίζεται σε θεμελιώδες αξίωμα της γεωπολιτικής: Οποιαδήποτε δύναμη έχει στόχο είτε την παντοκρατορία είτε την περιφερειακή ηγεμονία είναι προορισμένη να επιδιώξει τον έλεγχο του μεγαλύτερου δυνατού μέρους ζωτικού χώρου, ώστε αυτό να μην περάσει υπό την κυριαρχία του/των αντιπάλου/-ων της. Εξ άλλου, η τρέχουσα γεωπολιτική αντιπαράθεση Ρωσίας - ΗΠΑ (και γενικότερα Δυτικών), στην οποία έχει εμπλακεί η Ν/Α Ευρώπη διακυβεύει τη δημιουργία συνθηκών ανάπτυξης και σταθεροποίησης της. H κατασκευή και η λειτουργία των αγωγών μεταφοράς ενέργειας που θα διασχίζουν τη Ν/Α Ευρώπη σχετίζονται με τις εξελίξεις στο Κόσοβο, στην ΠΓΔΜ, στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, στο Μαυροβούνιο και τη Σερβία. Ενδεχομένως, μάλιστα, και να επιβάλλουν ορισμένες από αυτές τις εξελίξεις. Επί πλέον, οι ενεργειακοί αγωγοί επηρεάζουν και τις διακρατικές σχέσεις στη Ν/Α Ευρώπη, αλλά και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η ελληνορωσική ενεργειακή συνεργασία, εφόσον τελικά πραγματοποιηθεί, μέλλει να έχει επιπτώσεις στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις.

Η μέχρι τώρα διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης, κυρίως μετά την ολέθρια επέκταση προς ανατολάς, με την «Ευρώπη των 25» και μετέπειτα των 27, έχει καταφέρει να παραγάγει μια Ε.Ε., η οποία μπορεί να παρομοιαστεί με ένα τεράστιο, αλλά ακυβέρνητο καράβι, το οποίο μάλιστα φαίνεται να έχει καταληφθεί από μια ομάδα χωρών πειρατών. Οι χώρες αυτές είναι η Τσεχία και η Πολωνία, καθώς και οι Δημοκρατίες της Βαλτικής, οι οποίες εξωθούν την Ευρώπη σε ανοιχτή και πολύ επικίνδυνη αντιπαράθεση με τη Ρωσία, υπονομεύοντας τη δυναμική μιας ευρωρωσικής προσέγγισης.

Ενώ έβαινε προς το τέλος της η προεδρία του Τζωρτζ Μπους του νεότερου, η συζήτηση που διεξάγεται στις ΗΠΑ, στο ανώτατο στρατιωτικό και πολιτικό επίπεδο, για την πορεία του πολέμου στο Ιράκ, αποκάλυπτε ότι αυτός μετατρέπεται σε στρατηγική ήττα της υπερδύναμης. Στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι, οι ΗΠΑ απέτυχαν και στις δύο επιδιώξεις τους αναφορικά με τη γεωστρατηγική αναδιοργάνωση της Βαλκανικής και Ανατολικής Ευρώπης: Tην ένταξη στο ΝΑΤΟ της Γεωργίας και της Ουκρανίας - που θα ολοκλήρωνε τον αμερικανικό κλοιό γύρω από τη Ρωσία - και την ένταξη της πΓΔΜ με μια ονομασία-πρόκληση, ώστε να διασφαλίσουν την ύπαρξη ενός ακόμα προτεκτοράτου τους στην Βαλκανική και να ταπεινώσουν την Ελλάδα. Γερμανία και Γαλλία απέρριψαν την είσοδο της Ουκρανίας και της Γεωργίας στο ΝΑΤΟ, δείχνοντας ότι δεν ήταν διατεθειμένες να σηματοδοτήσουν μια νέα ψυχροπολεμική φάση στις σχέσεις με τη Ρωσία. Ωστόσο, η Ευρώπη απαιτείται να κάνει ουσιαστικά βήματα στην πορεία αυτονόμησής της, στενά συνυφασμένης με την οικοδόμησή της ως αυτόνομης πολιτικής οντότητας.

Η αναγνώρισή του από την Ελλάδα ως ‘‘Μακεδονίας’’ θα συνιστούσε χαριστική προσφορά της αναμφισβήτητης ελληνικής μακεδονικής κληρονομιάς σε μη Ελληνες και απόλυτη παράδοση κυριαρχικών δικαιωμάτων της[5]. Πέραν του ότι μπορούν έτσι να ενισχυθούν η αλυτρωτική προπαγάνδα και δυνητικές εδαφικές διεκδικήσεις, υφίσταται και ζήτημα με ευρύτερη διάσταση αναφορικά με την οικουμενική εμβέλεια του ελληνισμού[6]. Αυτό θα είχε και μια γεωπολιτισμική συνέπεια που ίσως δεν είναι άμεσα αντιληπτή σε πολλούς. To εθνικώς ζητούμενο για την Ελλάδα είναι να καταρριφθεί η κρατική ιδεολογία των Σκοπίων περί διαμελισμένης ‘‘μακεδονικής πατρίδας’’. Η ρίζα του προβλήματος είναι η ονομασία. Τα άλλα (αλυτρωτική προπαγάνδα, χρήση συμβόλων κ. ά.) είναι δευτερογενή

Παρά την επίμονη απαίτηση της Ουάσιγκτον να ληφθεί απόφαση ένταξης των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ, ο Κ. Καραμανλής - εκφράζοντας τη γνώμη της συντριπτικής πλειονότητας των Ελλήνων πολιτών και στηριζόμενος στην ομόθυμη στάση της πολύ μεγάλης πλειοψηφίας του πολιτικού κόσμου - έκανε πράξη την εξαγγελία ‘‘μη λύση, μη πρόσκληση’’. Στα Σκόπια, υπό τον οδυνηρό αιφνιδιασμό, παρά τις προκλητικές δηλώσεις που έκαναν εκπρόσωποι της πολιτικής ηγεσίας της χώρας, άρχισαν διεργασίες ώστε να υιοθετηθεί νέα τακτική στο θέμα. Tο ζητούμενο για την πολιτική ηγεσία των Σκοπίων ήταν πως οι πολίτες τους που είχαν διαπαιδαγωγηθεί με τα πιο ακραία σενάρια στο θέμα της ονομασίας μπορούσαν να αποδεχθούν μια λύση που θα ήταν προïόν αμοιβαίου συμβιβασμού με την Ελλάδα. Την ίδια στιγμή, η Αθήνα διατηρούσε χαμηλούς τόνους, προετοιμαζόμενη για ένα νέο γύρο διαπραγματεύσεων, κατά προτίμηση στο πλαίσιο του ΟΗΕ. Χαρακτηριστικό των πιέσεων που ασκούνταν από τις ΗΠΑ ώστε να λυθεί αμέσως το θέμα ήταν το γεγονός ότι η Βουλή των Σκοπίων, η οποία προκήρυξε πρόωρες εκλογές για την 1η Ιουνίου, αποφάσισε τις διαπραγματεύσεις στη δεδομένη συγκυρία να τις διεξαγάγει η υπηρεσιακή κυβέρνηση της χώρας.

Για το αν η πραγματοποίηση τoυ οράματος της Μεγάλης Αλβανίας γίνεται πλέον εφικτή εκφράζονται διιστάμενες απόψεις. Πάντως, η υπό την επιτήρηση των Δυτικών ανεξάρτητη ‘‘Κοσόβα’’ μπορεί να αποτελέσει πρότυπο για άλλες περιοχές με αποσχιστικές τάσεις και να ενισχύσει αντίστοιχες διεκδικήσεις. Εναντι της Ελλάδας, ηameria’’, ο οποίος αναπτύσσει τη δραστηριότητά του σε διάφορες περιοχές της Αλβανίας[7]. Στις 25 Ιουλίου 2000, η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Αλβανικής Βουλής συζήτησε για πρώτη φορά τα αιτήματα της οργάνωσης ‘‘Τσαμουριά’’, θεωρώντας το εθνική υπόθεση για την Αλβανία. Οι διεκδικήσεις των Τσάμηδων από την Ελλάδα: α) Καταβολή αποζημιώσεων στους δικαιούχους Τσάμηδες για τη χρήση των περιουσιών τους από το 1946 μέχρι σήμερα. β) Να επιτραπεί να επιστρέψουν οι Τσάμηδες στην Ελλάδα και να ξαναποκτήσουν τις περιουσίες τους. γ) Να αναγνωρισθούν οι Τσάμηδες, αφού επιστρέψουν, ως εθνική μειονότητα. Σημειωτέον ότι η Ηπειρος είναι μια από τις φτωχότερες περιφέρειες της Ε.Ε. (βλ. σχετική έκθεση της Κομισιόν της 3/2/2000).Mπορεί βεβαίως να αντιτάξει κανείς ότι, ακόμα κι αν δημιουργηθεί μια Μεγάλη Αλβανία, θα υστερεί κατά πολύ από οικονομική, πολιτική και στρατιωτική άποψη της Ελλάδας. Eν πάση περιπτώσει, τι θα μπορούσε να αντισταθμίσει τον κίνδυνο του αλβανικού μεγαλοïδεατικού εθνικισμού; Η αναχαίτισή του περνάει από την ισχυροποίηση της εθνικής κοινότητας της Βορείου Ηπείρου και την ανάδειξη της αυτονομίας της. Αλβανία συντηρεί ποικιλότροπα, σε διάφορα επίπεδα και θέμα Τσάμηδων και Τσαμουριάς διεκδικώντας μεταξύ άλλων αποζημίωση των Τσάμηδων για τις περιουσίες που είχαν δημευτεί και επιστροφή τους στα εδάφη όπου κατοικούσαν. Το 1991 ιδρύθηκε ο ‘‘Πολιτικός Πατριωτικός Σύλλογος Ç

Kρίσιμα ερωτήματα: Αφενός, ποιός θέλει στις μέρες να ζεί ως μέλος μειονότητας στα Βαλκάνια; Αφετέρου, μπορεί ο καθένας να εγκαθιδρύει κατά το δοκούν το δικό του κράτος; Η αβεβαιότητα στην περιοχή έχει βαθιές ρίζες. Εφ’όσον παραμένουν ισχυροί οι παράγοντες (οικονομική/κοινωνική υπανάπτυξη, πολιτισμική πτώχευση και υποταγή στους εκτός περιοχής ισχυρούς, εξάρτηση από μεγάλα πολυεθνικά καπιταλιστικά συγκροτήματα, εκτεταμένη διαφθορά και εγκληματικότητα, σωβινιστικοί εθνικισμοί, πολύμορφες ταυτοτικές αυταπάτες και εξουσιοφρένεια των ελίτ της ευρύτερης περιοχής), που δημιουργούν ανασφάλεια και απελπισία στις εθνικές μειονότητες, η αβεβαιότητα δεν μπορεί να αρθεί με επεμβάσεις εξωβαλκανικών δυνάμεων. Εξ άλλου, μια από τις σοβαρότερες συνέπειες της όλης κατάστασης αποτελεί η διαιώνιση του πολιτικού κατατεμαχισμού των Βαλκανίων. Σε πείσμα ορισμένων ‘‘κοσμοπολίτικων’’ διεθνιστικών ιδεολογημάτων η συνύπαρξη στη Ν/Α Ευρώπη είναι δυνατή μόνο βασιζόμενη σε συνεργασία ανάμεσα σε εθνικά αυτόνομες περιοχές.

Η Τουρκία επωφελείται των νέων, μετά την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας συνθηκών - δημιουργία κρατικών μορφωμάτων στα οποία το μουσουλμανικό στοιχείο είτε είναι πλειονότητα (Κοσσυφοπέδιο και, σε μικρότερο βαθμό, Αλβανία), είτε διαδραματίζει ισχυρό ρόλο (Βοσνία Ερζεγοβίνη) για να προωθήσει μια επάνοδο στην περιοχή, ανασυστήνοντας τους δεσμούς της με αυτήν. Στην προσπάθειά της αυτή μπορεί να στηριχθεί και στην ύπαρξη τουρκόφωνων και μουσουλμανικών μειονοτήτων στη Βουλγαρία[8], ΠΓΔΜ, Ελλάδα.

Χρειάζεται ιδιαίτερα προσεκτικός σχεδιασμός στην πολιτική της Ελλάδας έναντι της μειονότητας και λεπτοί χειρισμοί, προκειμένου να ανακοπεί η στρατηγική της Άγκυρας για αυτονόμηση της μειονότητας. Τα πρώτα κομμάτια του παζλ που επιχειρεί να συνθέσει στη Δυτική Θράκη η Τουρκία, έχουν αρχίσει να τοποθετούνται. Ένα εξ’ αυτών είναι η παρουσία της τουρκικής τράπεζας στην Κομοτηνή. Πρόκειται για υποκατάστημα της Ziraat Bankasi, μία από τις μεγαλύτερες τράπεζες της γειτονικής χώρας και αντίστοιχη της ελληνικής Αγροτικής Τράπεζας.

Η Αγκυρα επιδιώκει την στρατηγική περικύκλωση της Ελλάδας, από την Κύπρο μέχρι τα Βαλκάνια, ώστε να πετύχει την πλήρη υποταγή της στην υλοποίηση του νεοοθωμανικής έμπνευσης στρατηγικού σχεδιασμού της. Για να αντιμετωπίσει αυτές τις επιδιώξεις, η Ελλάδα οφείλει να προωθήσει μια καλά σχεδιασμένη συνεργασία ανάμεσα στους λαούς και στα κράτη της Ν/Α Ευρώπης, αυτοτελώς και στο πλαίσιο της Ε.Ε. Και, ως προς την ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. να συμβάλει αποφασιστικά στην απόρριψη, από τους Ευρωπαίους, αυτής της - υποστηριζόμενης από την Ουάσιγκτον - επιδίωξης της Αγκυρας.

[1] Βλ. Franz-Lothar Altmann, ‘‘The Energy Triangle: SoutheastEuropeBetweenthe EU and Russia: Normal Business and/or Geopolitics?’’, διάλεξη του καθηγητή στο Κοινωφελές Ιδρυμα Α. Ωνάσης, Aθήνα, 27.3.2008 (ο γράφων ήταν μεταξύ των ακροατών).

[2] Z. Brzezinski, Η Μεγάλη Σκακιέρα, Aθήνα: Λιβάνης-Νέα Σύνορα, 1997, σ. 63 κ.εξ. Βλ. και P. Behar, Une géopolitique pour l’Europe, Paris: Desjonquères, 1992, ιδιαίτερα σ. 159 κ.εξ.

[3] Paul Stuart, ‘‘The Trepca mining complex: HowKosovo’s spoils were distributed’’, 28.6.2002, http://www.wsws.org/articles/2002/jun2002/trep-j28.shtml. Νίκος Καραμπάσης, ‘‘Κόσοβο: To σύγχρονο ‘‘Ελ Ντοράντο’’’’, Αθηναïκή, 8.4.1999.

[4] Zbigniew Brzezinski, Η Μεγάλη Σκακιέρα, 1997, όπ. παρ., σ. 65, 67 και passim.

[5] «Η τυχόν απόδοση του ονόματος αυτού σε ένα ανεξάρτητο κράτος, χωρίς ειδικότερο προσδιορισμό που να αντανακλά σαφώς τις γεωγραφικές και ιστορικές αυτές πραγματικότητες, συνεπάγεται τον κίνδυνο να διεκδικήσει το συγκεκριμένο κράτος, και μάλιστα κατ' αποκλειστικότητα, τη χρήση του όρου ‘‘Μακεδονία’’ ή των παραγώγων του στην ιστορία, τον πολιτισμό, τις εκδηλώσεις της καθημερινής πολιτικής και κοινωνικής ζωής κλπ…». Δημόσια τοποθέτηση της Ακαδημίας Αθηνών για το Μακεδονικό ζήτημα, Δελτίο τύπου της Ακαδημίας Αθηνών 28.3.2008.

[6] Γιώργος Αλεξάνδρου, ‘‘Να μιλήσουμε επιτέλους ανοιχτά για Μακεδόνες και Σλαβομακεδόνες’’, ένθετο στο Τρίτο Μάτι, Τεύχος 157, Δεκέμβριος 2007, σ. 22.

[7] Ε. Μαντά, Οι μουσουλμάνοι Τσάμηδες της Ηπείρου (1923-2000), Θεσσαλονίκη: ΙΜΧΑ, 2004, σ. σ. 235 κ. εξ., 313 κ. εξ.

[8] Βλ. και Θ. Μπατρακούλης, ‘‘Η Βουλγαρία και οι μουσουλμάνοι της στα Βαλκάνια της Νέας Τάξης’’, Ρήξη, φύλλο 32, 5.4.2008, σ. 10


1 comment:

Anonymous said...

Ex-foreign minister of Greece, A Samara, wrote in the "Eeconomist"

Συνεργασία ΗΠΑ-Ε.Ε. στα Βαλκάνια και την Κεντρική Ασία

Αντώνη Σαμαρά
Ομιλία στο Συνέδριο του Economist

Αντίβαρο, Μάϊος 2008



Σήμερα δεν θα λύσουμε, ασφαλώς, τα προβλήματα ευρω-αμερικανικής συνεργασίας σε δύο από τις πιο ανήσυχες περιοχές του κόσμου. Θα προσπαθήσουμε όμως, να υποβάλουμε σε λογική βάσανο, κάποια από τα στερεότυπα που χαρακτηρίζουν συχνά την πολιτική ανάλυση. Και – κυρίως- την εφαρμοσμένη πολιτική. Η επιτυχία της οποίας εξαρτάται από το πόσο έτοιμοι είμαστε να αποβάλουμε να τις εμμονές μας, να ξεπερνάμε τις αγκυλώσεις μας, να διδαχθούμε από τα λάθη μας και να συνεννοηθούμε με ειλικρίνεια μεταξύ μας. Γιατί καλοί φίλοι είναι και μπορούν να παραμείνουν, μόνον όσο είναι ειλικρινείς μεταξύ τους…



* Μια πρώτη παρατήρηση: Δεν υπάρχει ενιαίος τρόπος προσέγγισης όλων αυτών των περιοχών. Δεν υπάρχει ενιαία λύση για όλα τα διαφορετικά προβλήματα. Δεν υπάρχει το κοινώς λεγόμενο “one size fits all”. Όποιος φαντάζεται μια τέτοια ενιαία «λύση-τυφλοσούρτη» για όλα τα στρατηγικά προβλήματα είναι πιθανότερο να καταλήξει σε αδιέξοδα, να δημιουργήσει περισσότερα νέα προβλήματα παρά βιώσιμες λύσεις σε υφιστάμενα προβλήματα.

Για παράδειγμα, η διεύρυνση του ΝΑΤΟ ή η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν αποτελεί «πανάκεια», δεν είναι «λύση για όλα». Υπάρχουν περιοχές που όντως αν ενταχθούν στους ευρω-ατλαντικούς θεσμούς μπορούν να μπουν σε τροχιά σταθεροποίησης και ανάπτυξης. Τέτοια περιοχή, για παράδειγμα, είναι τα δυτικά Βαλκάνια. Κι αυτό υπό προϋποθέσεις, ασφαλώς. Αλλά υπάρχουν και περιοχές που χωράνε στο ΝΑΤΟ και δεν χωράνε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ή το αντίστροφο. Όπως υπάρχουν και περιοχές που δεν χωράνε ούτε στο ΝΑΤΟ ούτε στην Ευρωπαϊκή Ένωση.



* Μια δεύτερη παρατήρηση είναι ότι δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε την Ευρωπαϊκή Ένωση, γενικότερα τους ευρωατλαντικούς θεσμούς, ως… «Κολυμπήθρα του Σιλωάμ», όπου όποιος μπαίνει, όποιος εμβαπτίζεται, του αφέονται όλες οι αμαρτίες και του γιατρεύονται όλες οι ασθένειες, ως εκ θαύματος.



Αυτό δεν συμβαίνει μαγικά και αυτόματα. Για να λειτουργήσει σταθεροποιητικά η διεύρυνση των ευρωατλαντικών θεσμών, πρέπει να συντρέχουν τρείς προϋποθέσεις:

· Πρώτον, αυτός που μπαίνει πρέπει να πληροί κάποιες προϋποθέσεις, εσωτερικής σταθερότητας, δημοκρατίας, εταιρικής συμπεριφοράς με τους υπόλοιπους και καλής γειτονίας με τους άμεσους γείτονές του. Αν για να εκπληρώσει αυτές τις προϋποθέσεις αποσταθεροποιείται η κοινωνία του, τότε ίσως του κάνουμε μεγαλύτερη ζημιά παρά καλό.

Δεν θα αναφερθώ σε συγκεκριμένη χώρα, αλλά θα επικαλεστώ ένα δυνητικό παράδειγμα. Φανταστείτε μια κοσμική μουσουλμανική χώρα, που προσπαθούμε να την εκδημοκρατήσουμε για να τη βάλουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν «περισσότερη δημοκρατία» οδηγήσει σε ανατροπή του κοσμικού καθεστώτος, τότε θα οδηγηθούμε, όχι σε μια δυτικού τύπου δημοκρατία, αλλά σε μια Ισλαμική δημοκρατία, που αντί να ενσωματωθεί στους ευρω-ατλαντικούς θεσμούς θα αλληθωρίζει προς το ριζοσπαστικό Ισλάμ. Επίσης, οι δυτικόφιλες δυνάμεις στο κόλπους της θα δουν την διαδικασία ένταξη ως απειλή, ενώ οι ισλαμιστικές δυνάμεις στους κόλπους της θα δουν την ευρωπαϊκή ένταξη ως «ευκαιρία» να ανατρέψουν το κοσμικό καθεστώς, εν ονόματι της «περισσότερης δημοκρατίας». Αυτό δεν σημαίνει ότι θέλουμε να διατηρηθεί ο αυταρχισμός. Σημαίνει ότι δεν πρέπει να προσπαθήσουμε άνωθεν να ανατρέψουμε τέτοια καθεστώτα, γιατί αυτό που θα μας προκύψει μπορεί να είναι ακόμα χειρότερο, ακόμα πιο ασύμβατο προς τις δυτικές αξίες, απ’ αυτό που θέλουμε να αλλάξουμε. Η Δημοκρατία πρέπει να προκύψει σε κάθε κοινωνία από την εσωτερική δυναμική της, από τον αγώνα του λαού της. Και εμείς θα πρέπει ασφαλώς να ενθαρρύνουμε έναν τέτοιον αγώνα με κάθε τρόπο.

· Δεύτερον, πρέπει οι υπόλοιπες χώρες να είναι «συμβατές» με τα νέα μέλη. Μια χώρα που διατηρεί στρατό κατοχής σε κράτος μέλος της Ένωσης, πόσο «συμβατή» μπορεί να θεωρηθεί;



Στις ΗΠΑ, μόλις προχθές, προκλήθηκε μεγάλη αναταραχή από μια διαφήμιση εταιρίας παραγωγής Βότκα, στο γειτονικό Μεξικό, όπου εμφανιζόταν Μεξικανικός Χάρτης του 1830 και παρουσίαζε το Τέξας, την Καλιφόρνια και μια σειρά από νότιες Πολιτείες των ΗΠΑ ενταγμένες στο Μεξικό. Ήταν τέτοια η κατακραυγή στις ΗΠΑ, που η εταιρία αναγκάστηκε να αποσύρει τη διαφήμιση και να ζητήσει συγγνώμη, ενώ μεγάλες καταναλωτικές οργανώσεις των ΗΠΑ απειλούν με μποϋκοτάζ των προϊόντων της εταιρίας. Σκεφτείτε μια τέτοια πρόκληση να μην την είχε κάνει μια ιδιωτική εταιρία, αλλά η ίδια η Κυβέρνηση του Μεξικού! Σκεφτείτε πού θα είχε φτάσει η επίσημη αντίδραση της Ουάσιγκτων…

Κι όμως, τέτοια ακριβώς συμπεριφορά - επίσημους χάρτες που εμφανίζουν μεγάλο μέρος της Ελλάδας μέσα στην επικράτεια της γειτονικής FYROM - αντιμετωπίζουμε καθημερινά, εδώ και χρόνια, από την πλευρά των Σκοπίων. Κι αυτό δεν συνιστά συμπεριφορά συμβατή με τους ευρω-ατλαντικούς θεσμούς. Ούτε με την συμμαχική ιδιότητα κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ. Ούτε πολύ περισσότερο με την ιδιότητα κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.



Το γεγονός ότι τα Σκόπια είναι πολύ μικρή χώρα για να μας απειλήσει, τι ακριβώς σημαίνει; Η ευθεία και διακηρυγμένη απειλή είναι εχθρική συμπεριφορά, είτε η χώρα από την οποία προέρχεται είναι μικρή είτε είναι μεγάλη. Γιατί όπως μας δίδαξαν οι ίδιες οι ΗΠΑ, από την κρίση των πυραύλων στην Κούβα, μια μικρή και αδύναμη χώρα με εχθρική συμπεριφορά, μπορεί κάποια στιγμή να συνδυαστεί με μια μεγαλύτερη και ισχυρότερη και να δημιουργήσει πραγματικό πρόβλημα ασφάλειας. Στις διεθνείς ισορροπίες σημασία δεν έχουν μόνο οι συσχετισμοί των χωρών ανά δύο, αλλά όλοι οι δυνατοί και δυνητικοί συσχετισμοί που μπορούν να προκύψουν.

Και η Κούβα είναι πολύ μικρή χώρα για να απειλήσει τις ΗΠΑ. Αλλά οι ΗΠΑ διατηρούν εμπάργκο κατά της Κούβας εδώ και 45 χρόνια. Και μάλιστα αφότου εξέλειπαν οι λόγοι για τους οποίους είχε επιβληθεί το εμπάργκο εκείνο.

Μια χώρα που διακηρύσσει αλυτρωτικές επιδιώξεις εναντίον των γειτόνων της, είτε είναι σε θέση να τις πραγματοποιήσει είτε όχι, είτε συνεργάζεται με τρίτες χώρες για να τις πραγματοποιήσει είτε όχι, δεν αποτελεί «καλό γείτονα». Ούτε ασφαλώς αξιόπιστο «σύμμαχο». Κι ούτε μπορεί να γίνει σύμμαχος ή εταίρος όσο διατηρεί τέτοια συμπεριφορά.



Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ δεν είναι κολυμπήθρα του Σιλωάμ όπου εμβαπτίζουμε όλους τους αναξιοπαθούντες για να τους σώσουμε. Διότι βάζοντας χώρες που δεν είναι συμβατές με τις υπόλοιπες χαλαρώνουμε τους ευρω-ατλαντικούς δεσμούς και υπονομεύουμε την ενότητά τους. Ότι τεντώνει πέρα από τα όριά του, δεν «διευρύνεται» - χαλαρώνει! Και τελικά «ξεχειλώνει». Και δεν θέλουμε να ξεχειλώσουμε εκείνους ακριβώς του θεσμούς που εγγυώνται την ασφάλεια και την ευημερία μας. Και που οικοδομούν την ενότητά μας.

· Τρίτη προϋπόθεση, η διεύρυνση των ευρω-ατλαντικών δεσμών πρέπει να συσπειρώνει εμάς, όχι να αντι-συσπειρώνει όλους τους άλλους εναντίον μας. Πρέπει να ενισχύει τους φίλους μας, όχι να πολλαπλασιάζει τους εχθρούς μας.



Δέστε για παράδειγμα τις αντιρρήσεις της Άγκελα Μέρκελ και του Νικολά Σαρκοζύ, για την περαιτέρω διεύρυνση του ΝΑΤΟ στα ανατολικά. Η Μέρκελ και ο Σαρκοζύ είναι φίλοι των Ηνωμένων Πολιτειών. Δεν είναι αντιαμερικανοί…



Οι αληθινοί φίλοι του Αμερικανικού λαού είναι υποχρεωμένοι να πουν αυτό που πραγματικά σκέφτονται. Που δεν διαφέρει άλλωστε, με αυτό που σκέφτονται και λένε δημόσια πλέον, πολλοί σημαντικοί ηγέτες στις ΗΠΑ – ακόμα και Προεδρικοί υποψήφιοι, και από τα δύο κόμματα.



* Μια τελευταία παρατήρηση όσον αφορά τα ενεργειακά ζητήματα:



Ακούμε την Αμερικανική άποψη για αποφυγή ενεργειακής εξάρτησης από το ρωσικό πετρέλαιο και το ρωσικό αέριο. Όλοι συμφωνούμε ότι πρέπει να αποφευχθεί η εξάρτηση από ένα μόνο προμηθευτή. Κανείς δεν διαφωνεί με τη διαφοροποίηση (diversification) πηγών προμήθειας φυσικών πόρων. Αυτό είναι και θέση της Ελλάδας. Αλλά για να συμβεί αυτό πρέπει να ειρηνεύσει η Μέση Ανατολή, πρέπει να εκλείψει η γεωπολιτική ανασφάλεια και πρέπει να υποχωρήσουν πολύ οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου.

Να θυμίσω, λοιπόν, δύο στοιχεία:

-- Πρώτον, το ρωσικό πετρέλαιο έχει κόστος εξόρυξης γύρω στα 20 δολάρια το βαρέλι. Ενώ το αραβικό πετρέλαιο έχει κόστος εξόρυξης πολύ μικρότερο, μέχρι και 2 δολάρια το βαρέλι.

-- Δεύτερον, το πετρέλαιο είχε 25 δολάρια το βαρέλι πριν από την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ και σήμερα έχει φτάσει στα 110 δολάρια το βαρέλι. Υπερ-τετραπλασιάστηκε! Το σημαντικότερο μέρος αυτής της αύξησης οφείλεται στις κερδοσκοπικές τάσεις που επικράτησαν στις αγορές μέσα σε συνθήκες γεωπολιτικής ανασφάλειας. Όσο μεγαλώνει η ανασφάλεια για τις μελλοντικές προμήθειες πετρελαίου, τόσο εντείνονται οι κερδοσκοπικές πιέσεις και τόσο ανεβαίνουν οι τιμές.



Βεβαίως είναι και η ραγδαία ανάπτυξη της Κίνας και της Ινδίας. Αλλά οι χώρες αυτές αποτελούν ακόμα – αθροιστικά - γύρω στο 18% της παγκόσμιας κατανάλωσης. Όσο ραγδαία και να αναπτύσσεται αυτό το κομμάτι (που πριν από 6 χρόνια ήταν 12% και τώρα έγινε 18%), δεν μπορεί αυτό το 6% αύξησης της διεθνούς κατανάλωσης να ερμηνεύσει, από μόνο του, τον τετραπλασιασμό των διεθνών τιμών! Ο Πόλεμος στο Ιράκ - ή μάλλον η αδυναμία σταθεροποίησης του Ιράκ - δημιούργησε μακροχρόνια ανασφάλεια για τον ανεφοδιασμό των αγορών, προκάλεσε συνεχείς κερδοσκοπικές πιέσεις και εκτόξευσε τις τιμές.

Ο καλύτερος τρόπος για να απεξαρτηθεί η Δύση από το Ρωσικό πετρέλαιο είναι να σταθεροποιηθεί το Ιράκ, να υποχωρήσουν οι κερδοσκοπικές πιέσεις και να αρχίσουν να υποχωρούν οι τιμές του πετρελαίου διεθνώς. Τότε όλοι θα στραφούν στο πολύ φθηνότερο αραβικό πετρέλαιο.

Όλη η Ευρώπη σε αυτό προσβλέπει: Να τελειώσει ο Πόλεμος στο Ιράκ, να αποκατασταθεί η σταθερότητα στην περιοχή, να πέσει και η τιμή του πετρελαίου. Ειδικά η Ελλάδα που είναι και χώρα με μεγάλη και ισχυρή ναυτιλία, έχει κάθε λόγο να προσβλέπει σε συνθήκες που θα ευνοούν τις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου μέσα από τάνκερς, κι όχι τις χερσαίες μεταφορές, μέσα από αγωγούς.



Άλλωστε, όπως παρατήρησε πρώτος ο Θουκυδίδης - και στη σύγχρονη εποχή επανέλαβε ο μεγάλος Αμερικανός Ιστορικός Alfred Thayer Mahan - οι θαλάσσιες μεταφορές έχουν ανεξαρτησία προορισμού. Οι χερσαίες δεν έχουν: Μόλις μπει το πετρέλαιο στο τάνκερ, η ασφαλής μεταφορά δεν εξαρτάται πλέον από την πολιτική κατάσταση σε οποιαδήποτε χώρα του κόσμου. Ενώ όταν μπει στον αγωγό, η ασφαλής μεταφορά του εξαρτάται από την πολιτική κατάσταση σε όλες τις χώρες από τις οποίες περνάει ο αγωγός.

Η ελληνική ναυτιλία, λοιπόν, έχει συμφέρον από την επιστροφή στις θαλάσσιες μεταφορές. Αν θέλετε, έχει συμφέρον από την επιστροφή στο φθηνό αραβικό πετρέλαιο. Αλλά αυτό δεν εξαρτάται από μας. Εξαρτάται από την ειρήνευση στο Ιράκ και σε όλη τη Μέση Ανατολή.



Όσον αφορά το φυσικό αέριο, πράγματι, πέρα από το ρωσικό υπάρχει και το αέριο της Κασπίας, με κεντρικό πρωταγωνιστή, βέβαια, το Αζερμπαϊτζάν. Η Ελλάδα έχει κάθε διάθεση να διοχετεύσει το φυσικό αέριο της Κασπίας στην Ευρώπη. Αλλά ανάμεσα στο Αζερμπαϊτζάν και την Ελλάδα υπάρχει η Τουρκία, η οποία δεν θέλει μόνο να είναι «διαμετακομιστής» του αερίου. Θέλει να είναι «μεσάζων» του αερίου. Δεν θέλει να πληρώνεται για την διέλευση του αερίου από το έδαφός της. Θέλει να το αγοράζει και να το μεταπουλά η ίδια. Θέλει να το ελέγχει. Αυτό είναι κάτι που δεν το θέλει το Αζερμπαϊτζάν, ούτε και οποιαδήποτε άλλη παραγωγός χώρα. Αλλά ούτε και οι υπόλοιπες δυτικές χώρες – από την πλευρά της κατανάλωσης - συμφωνούν.



Συνεπώς η απεξάρτηση από μια πηγή προμήθειας φυσικών πόρων, είναι το ένα πρόβλημα που πρέπει να λύσουμε. Κι εδώ συμφωνούμε. Το άλλο πρόβλημα είναι ότι οι χώρες που μεσολαβούν στη μεταφορά φυσικών πόρων, μπορούν και πρέπει να αμείβονται γι’ αυτό, αλλά δεν μπορούν και δεν πρέπει να ελέγχουν τη ροή τους.

Ούτως ή άλλως χώρες που αποτελούν κόμβους μεταφοράς – όπως η Τουρκία και η Ελλάδα κερδίζουν διπλά: Κερδίζουν οικονομικά και κερδίζουν σε στρατηγική σημασία. Το να επιδιώκουν υπερβολικά κέρδη ελέγχου επί των ενεργειακών ροών είναι ανεπίτρεπτο και για τους παραγωγούς και για τους διεθνείς καταναλωτές.

Βλέπετε λοιπόν, τα προβλήματα δεν είναι άλυτα ή δυσεπίλυτα. Μπορούν να λυθούν.

Φτάνει να συνεννοηθούμε με ειλικρίνεια.

Όπως ακριβώς ταιριάζει σε φίλους, εταίρους και συμμάχους.

Σας ευχαριστώ πολύ.


post by alekos