Tuesday, April 28, 2009

Gjeopolitika ka triumfuar mbi kapriciot ballkanase

Shqip on line

NGA "URE", TASHME "NYJE"

Aleksandër Çipa

Koha ka bërë të vetën, por më të vetën, kanë bërë shkëmbimet ndërnjerëzore mes dy vendeve më të vjetra të Ballkanit Perëndimor, pra Greqisë dhe Shqipërisë. Kjo rrjedhë dhe fluksi i ndërlidhjeve njerëzore në dy dekadat e fundit, kanë siguruar një pakthyeshmëri në sedrat dhe sidomos në kapriciot e vjetra politike të dy vendeve. Mekanizmi që i mbajti në fuqi vepruese ato politika, tashmë është bërë tërësisht i vjetër, saqë edhe strukturat e investuara për llogari të tij, janë katandisur në gjendjen e "zhurmuesve pa zarar". Gjeopolitika ka triumfuar mbi kapriciot ballkanase, për shkak të shumë arsyeve. Ky triumf ka imponuar edhe përshtatjen e politikave dhe sjelljeve bilaterale, i ka lehtësuar ato nga tendencat dhe kapriciot nacionaliste, sikundër i ka mveshur më tepër me pragmatizëm politik të lidershipeve.

Mes Greqisë dhe Shqipërisë, në vitet e afërta, era ka për të fryrë në kahun e shtimit të vlerës së paritetit fqinjor. Kjo favorizohet më tepër si prirje prej proceseve intensive integruese, që përjeton pjesa më e madhe e Ballkanit, procese këto, të cilat Greqia i ka kryer gati 20 vjet më parë.

Në 10 vjetëshin e fundit, Greqia është shfaqur si shteti me supremaci, për shkak të avantazhit që kishte si "e vetmja dhe e para e Ballkanit në Evropë". Këtë status ajo e shfrytëzoi dhe e përdori me pragmatizëm të pashoq, falë edhe vizionit që patën kryesuesit dhe kryeqeverisësit politikë me emër, si majtisti Andrea Papandreu (PASOK) dhe Konstandin Micotaqis (Nea Demokratia). Në kohën e këtyre kryeqeverisësve, për shkak të agonisë komuniste dhe rilindjes postkomuniste, në raportet mes dy vendeve, ndikim të fuqishëm patën qarqe dhe struktura para politike dhe politike nacionaliste. Kjo periudhë faktorizoi promovimin e përfaqësuesve të parë politikë të minoritetit grek në Shqipëri, për kohën e pluralizmit politik. Pararendja në këtë promocion, u shndërrua në bashkëinvestitore e shënimit të incidenteve dhe tronditjeve të raporteve diplomatike e politike mes dy vendeve. Me kalimin e kohës, kur Shqipëria doli nga delikatesa e demokracisë së brishtë, u formësua edhe grupi përfaqësues i elitës së minoritetit grek, i cili u pajis me një ndërgjegje të dukshme për investim të ndërgjegjshëm në realpolitikën shqiptare dhe jo për bindje të ndërgjegjshme për shkak të stereotipisë përdorëse dhe inspiruese prej vatrave të patetizmit politik.

Një natë para se Kryeministri grek, Kostas Karamanlis, të zbriste në aeroportin "Nënë Tereza", kryetari i organizatës OMONIA, një minoritar i vetëpretenduar dhe i paqenë, me një shfaqje publike shpesh me emër të korrektuar (herë Vasil, herë Vasilis, herë Vasillaq), kërkoi përmes një deklarate, që Kryeministri Karamanlis, të anulonte vizitën dyditore në Tiranë. Zëri i tij i paktë, brenda pakicës greke, në fakt ishte i padëgjueshëm edhe prej krerëve të tjerë partiakë dhe politikë të pakicës greke, e jo më, për Kryeministrin e shtetit fqinj. Dallesa mes krerëve të përfaqësimit politik të minoritetit dhe kreut të OMONIA-s, prej shumë kohësh është thelbësore dhe diametralisht e ndryshme si për nga koncepti dhe shërbimi publik e politik që kryejnë ashtu edhe për nga kultura dhe formimi arsimor që mishërojnë. Mes OMONIA-s dhe PBDNJ-së, duhet thënë se prej disa vitesh, inteligjenca është cilësia e parë që i dallon, ndërsa përdorimi, aq më pak po i bashkon. Krerët partiakë të minoritetit grek në Shqipëri, të cilët realisht formësojnë një grup të investuar elitar (Dule, Solis, Peçi, Miço, Barka etj., etj) evidentohen, sidomos gjatë viteve të fundit, për një maturi dhe inteligjencë, por edhe për një pragmatizëm dhe interes komunitar në sjelljen dhe veprimin politik.

Natyrisht, dikush mund të shtojë se kjo është koha që rolet me kohë i ka ndarë. Sidoqoftë, koha ka rrjedhur për të pasur një moment ndryshe. Dhe ky moment është produkt i një historie që konsumon dhe njëherësh mbërrin në rrethana të tjera.

Ka gati dy dekada që politika shqiptare, jep garanci dhe shumë pak garanci merr, për çështje madhore të vendit. Në rastet e shkëmbimeve bilaterale dhe sidomos të vizitave dhe takimeve në nivele kryeministrore me Greqinë fqinje, Shqipëria ka dhënë provën e vendit që flijon deri në humbje paritetin. Fatkeqësisht, këtë e bën shpesh, për të përfituar vetëm pak partneritet. Në një farë mënyre, sa herë që kryeministrat e Greqisë kanë mbërritur në Tiranë, është realizuar e shfaqur për kronikën diplomatike dhe shfaqjen politike rajonale, një partneritet dyvendësh, por njëkohësisht është mërguar dhe pse jo, zhbërë pariteti. Transparenca e bisedave "kokë më kokë" të kryeministrave gjatë këtij harku kohor, mbetet gjithmonë e cunguar dhe duhet thënë, se këto vizita të ndodhura shpesh në kohë elektorale, vlejnë dhe përdoren edhe për kontekste të tilla.

Sidoqoftë, vizita e këtyre dy ditëve e Kryeministrit që kryeson partinë "Demokracia e Re" në Greqi, Kostas Karamanlis, është vizitë që ngjet, në kohë të rrethanave të reja. Pragmatizmi i kësaj vizite kapërcen interesin ditor dhe elektoral që kanë në mënyra të ndryshme dy homologët.

Reporterët e kujdesshëm të mediave profesionale, në Greqi dhe Evropë, bëjnë me dije se Greqia, edhe kësaj here, ka mundur të sanksionojë në dokumentacione të paretifikueshme, disa çështje që nevojisnin nënshkrimin në formatin e marrëveshjeve protokollare. Greqia dhe Kryeministri i saj, prej marrëveshjes në parim dhe nënshkrimit përfundimtar, ka rezultuar e fituar, ndërsa qeveria e Kryeministrit Berisha nuk ka pasur as më të voglin reagim-telash. Dhe fjala është për shenjimin e kufirit detar në zonën jugore të vendit, proces ky që, sipas vetë mediave greke, ka befasuar qeverinë e zotit Karamanlis për bujarinë dhe bindjen e lehtë shqiptare.

Sipas njoftimit paraprak zyrtar për axhendën e takimeve të Kryeministrit grek në Tiranë gjatë dy ditëve, çështje të tilla si ajo e Çamërisë, as që nuk do të përmendeshin si në takimin "kokë më kokë", ashtu edhe në konferencën për shtyp, pa të drejtë pyetjeje nga gazetarët. Kryeministri Berisha ka qenë më i avancuar në entuziazmin e tij karakterizues për "shëndetin" e plotë të marrëdhënieve shqiptaro-greke. Ai u shpreh:… "tashmë nuk ka çështje të mbetur pezull midis dy vendeve, pasi ato janë zgjidhur me anë të bashkëpunimit…", Nga ana e tij, Kryeministri grek ia ka dalë lehtësisht të vendosë dominueshëm, interesimin e tij për të drejtat e minoritetit grek, përballë pretendimeve rutinë të homologut Berisha për emigrantët shqiptarë që jetojnë e punojnë prej gati dy dekadash në vendin e tij. Për herë të parë në zhargonin e njohur diplomatik, Kryeministri Karamanlis korrekton metaforën "urë", me të cilën karakterizohet vlera, kontributi dhe ndikimi i minoritetit në raportet mes dy vendeve, duke e zëvendësuar atë me termin "nyje": "Minoriteti grek në Shqipëri është një nyje shumë e rëndësishme e lidhjeve Shqipëri-Greqi". Korrektimi i kësaj metafore tradicionale mbart kumtin e plotë të konceptit që aktualisht Athina zyrtare ka për përfaqësimin e grekëve në Shqipëri. Përmes kësaj korrekture, gjithkush që njeh rrjedhën e artikulimeve dhe proceseve që ndjek diplomacia greke me Shqipërinë, lexon qartë rolin ndryshe që tentohet t‘u jepet politikëbërësve të pakicës që është e përfaqësuar në institucionet politike shqiptare. Në këtë pamje, Greqia përballë Shqipërisë shfaqet si shteti me vizione dhe trashëgimi institucionale, përballë shtetit që e përdor "halli elektoral".


5 comments:

Kyritsis said...

Artikull pa krye, pa zhvillim dhe pa fund. Linja diletanteske e gazetarise qe perfaqeson z.Cipa ne te gjitha shkrimet e tij, tregon qarte se nuk ka ditur se nga ta nise dhe ku te perfundoje. Konfuzion total ku duket haptazi se nuk di se ç'litar te kape. E vetmja gje qe nuk harron, eshte te perpiqet me cdo kusht te ule, te shaje, te ofendoje Bollanon(pa ia arritur qellimit gjithsesi se perdor te njetat e te njejtat gjera gjithnje). I duket sikur ne fjalet "nyje" dhe "ure" qendroka celesi per te hapur kutine e cudirave. Edhe po te ishte perdorur me pare fjala "nyje" dhe te hynte me vone ajo "ure", prape do ta shkruante kete artikull zoti Cipa.
E dime qe e shkruajte per te thene qe shkruajte edhe ti. Ja po ta themi ne kor "Cipa shkruajte edhe ti". Vetem se te kesh te qarta nja dy gjera qe veshtire se ndryshojne me artikujt e tu dilentatesk(dhe une mund t'ia lejoj vetes te shkruaje artikuj diletantesk se jam programator, po ti jo se je gazetar); e para qe je monoton dhe e dyta, qe Bollano edhe sot te heqe dore nga cdo aktivitet(kenaqesi qe kurre nuk keni per ta mare ti dhe te tjeret si ti), beri histori, ndersa ti ke bere dhe vazhdon te besh vetem artikuj te trishte.

Anonymous said...

Shume artikull i mire i A. Cipes. Ka bere nje nderthurrje te llogjikshme midis fakteve te politikes ditore shqiptare, ceshtjeve diplomatike (ne marredheniet shqiptaro-greke), dhe ndjenjave delikate kombetariste te te dy kombeve tona.

Nga: Pilurjoti

Anonymous said...

Artikulli i Cipes eshte interesant. Se pari vihet re nje perpjekje per te kuptuar politiken greke te cilen ndoshta per te paren here e quan tej vizioneve balkanike, pra politike realiste ne konjukturat e koheve te sotme. Autori qe deri dje per cdo deklarate te Bollanos fajesonte qeverine greke, sot mendon ndryshe.
Ne se titulli i vecuar nga blogu "gjeopolitika pertej vizioneve ballkanike" perfshin prej autorit edhe politiken shqiptare, atehere mund te themi se autori e quan indirekt pozitive edhe politiken e pales shqiptare qe nuk sjell ne tryeze ceshtjen came.
keto jane dy risi te Aleksandrit.
Sa per te tjerat do shprehem me vone por momentalisht duhet te kuptojme se aleksandri ha buke duke shkruar ne nje gazete "shqip" dhe si i tille ka nje detyrim ta shaje Bollanon ne cdo artikull te tij ndonse nuk na argumenton se ku qendrojne mekatet e Bollanos.
zamani

Kyritsis said...

te vleresosh pozitivisht kete artikull, eshte meshire per z.Cipa. per politiken ballkanike ketu flitet vetem me terma shabllon, nga ato qe dogjohen ne cdo cep rruge ne shqiperi. nuk jepet asnje arsyetim perse politika greke na paska qene ballkanike me pare, po thjesht jepet si e mireqene kjo gje dhe normalisht gjerat e dhena si te mireqena ne kontekste te tilla jane te paverteta. Z.Cipa fajesonte politiken greke per nje arsye te vetme, qe s'mer ere fare si gazetar nga politika dhe jo se ka ndryshuar gje ne te. Ne kete shkrim jo qe nuk ka analiza politike, po edhe ajo gjuhesore qe kerkon te beje z.Cipa eshte nje idiotesi me brire, pasi eshte njesoj si loja "kush ka dale me pare veza apo pula", se z.Cipa as nuk e kupton dhe as nuk e shpjegon ndryshimin midis "ures" dhe "nyjes". Si mund te beje z.Cipa parashikime dhe analiza te tilla kur nuk njeh lidhjen ndermjet fjaleve metaforike qe perdor dhe nuk di nese "URA" eshte me shume apo me pak se "NYJA". Dhe nuk eshte e vertete qe flet kunder Bollanos se shkruan dhe ha buke ne gazete Shqip, po sepse i duket se si shqiptar mund te vleje lekura me shume se si grek dhe si cdo shqiptar i rendomte, e ka kuptuar te qenit shqiptar duke u perpjekur te jete sa me antigrek dhe tempulli perfekt per te gjithe antigreket eshte Bollano. Ne te njejten gazete shkruan dhe Muç Nano,(qe do te kisha kenaqesine ta ftoja perkunder qendrimit mjaft te distancuar qe ai vete ka zgjedhur te mbaje ndaj Himares, te shkruaje me teper per ne) po z.Nano edhe nje artikull qe shkruajti mbi Himaren nuk ndjeu nevojen te shpifte kunder Bollanos ashtu sikunder ben Z.Cipa rregullisht, po shkruajti thjesht ate qe perceptonte dhe qe shikonin syte e tij. Keshtu qe nuk e justifikon as ku dhe si ha buke z.Cipa po thjesht hedh ne reshta pa pike talenti gazetaresk mllefin e tij kunder asaj qe ai nuk behet dot. Menyrat e trishtuara se si kerkon ta mbuloje pastaj, gjoja sikur ben analiza politike apo gjuhesore, le tia fusi ndonje bashkefshatari te tij se me tutje nuk i shkojne. Nje person qe ka barazuar Himaren me Llazaratin, nuk besoj se ka nevoje per koment, se duket hapur qe i ka kaluar te gjitha fazat e mllefit te tij. Thjesht eshte rrota qe rrotullohet. Prisni dhe do shikoni prape ndonje shkrim te Z.Cipa ku te na krahasoje me ndonje Irak o Afganistan, se ajo qe ai thote eshte ajo qe ai deshiron.

Anonymous said...

Natyrisht z. Edvin qe Aleksandri ine si cdo njeri ka te metat e vet.
Por une ja nisa nga te "mirat" qe paraqiti ne artikull.

Tani do shkruaj per te metat. qe jane sa te duash. Keshtu autori na flet per dhjete vitet e fundit qe Greqia ka supremaci ne ballkan fale vizionit te Politikeberesve si Andrea Papandreu dhe Micotaki e nderkaq e karakterizon ate periudhe (1990-2000) si e ndikuar nga raportet politike nacionaliste. Atehere si shpjegohet qe kjo supremaci i dedikohet pikerisht ketyre aktoreve politike? -ketu arsyetimi logjik humbet.

Aleksandri, rob i mentalitetit konservativ te pandryshuar na thote se Bollano "nje minoritar i pretenduar i vetepretenduar dhe i paqene" i beri thirje kryeministrit te mos vizitoje shqiperine. Por sipas intervistes qe jepet nga Libertas, Bollano ka thene pikerisht te kunderten. Pra dikush ketu na dezinformon.

(nuk po merrem me budallelleket qe permbahet tek konteksti "minoritar i vetepretenduar- sipas aleksandrit minoriteti grek ka zgjedhur per kryetar te saj nje shqiptar te kamufluar-keto quhen mallakies ne zhargonin popullor). Nuk po merrem as me ngjyrimin qe do ti jape aleksandri emrit te dhimarxos njehere "Vasilis"e nje here "vasillaq" sikur ndryshimi midis tyre te jete si the themi njehere Vasil e nje here Nexhmedin. Kjo sigurisht shpreh varferine shpirterore te te shkretit Aleksander qe nis me analize gjeopolitike dhe perfundon me analize gjuhesore.

Por ketu Aleksandri me nje rreth te gjere familjar ne Greqi qe edhe ata jane te "vetedeklaruar greke" si zakonisht mbeshtet politiken shqiptare qe perdhunisht i hoqi himares te drejten e shkolles greqishte ne 1945 dhe insiston edhe sot te mos njohe te drejtat e tyre elementare.

Autori i artikullit duket se perfundimisht e gjeti personin qe sjell trazira: Bollano i pa kulture i Omonias ndryshe nga grupi elitar Dule, Solis peci, Barka.
Autori refuzon te njohe se afermi se eshte pikerisht elektoriati i omonias qe mbeshtet dhe zgjedh Dulen dhe Pecin. Autori "nuk di" se Dule ne cdo deklarate te tij ka mbeshtetur pikerisht Bollanon dhe nuk as nje ndryshim midis vijes politike qe ndjek Omonia dhe Dule me partine e tij.
Dhe ketu eshte celesi per te kuptuar pse sulmohet pikerisht Bollano dhe jo Dule. Por harrohet se edhe ne 1995 u burgosen pikerisht 5 kreret e omonias dhe jo te PDNJ ndonse politikisht ata kishin te njejtin identitet.

Per mendimin tim ka nje shpjegim te qarte kjo taktike. Bollano sulmohet si kryebashkiak qe ka nje vizion prohimarjot per bashkine qe qeveris, kurse politika shqiptare ka plane te kunderta me interesat e himrajoteve.
Egziston dhe nje arsye me e maskuar, duke goditur Omonian si baze e PMDNJ ajo realizon dobesimin e kesaj te fundit sepse nuk mund te burgose Dulen qe kerkon regjistrimin e popullsise sipas deklarimit te tyre (Aleksandri ine e quan kete vetedeklrami), nuk mund te fuse ne burg Dulen qe kerkon perdorimin e Gjuhes greke si gjuhe te dyte zyrtare ne zonat ku ka nje shumice popullsie greke, nuk mund te fuse ne burg Dulen qe kerkon vendosjen e gjuhes greke edhe ne Tabelat e rruges. Por gjen nje akuze "jo politike" ndaj Bollanos qe ka sjelle "kaos"me tabelat e rruges (te nje rruge te veteme pa udhekruqe !!)
Autori sigurisht i shikon marredheniet greko shqiptare me syrin e shqiptarit qe kerkon te dale fitues ne marredheniet bilaterale dhe ketu nuk mund ta qortojme . Por autori si gazetar nuk arrin te sqarroje se cfare i ka dhene shqiperia greqise dhe cfare duhej pretenduar prej saj. Ndoshta do te na sqaroje ne ndonje artikull tjeter por e sugjeroj te veshe petkun e gazetarit dhe jo te politikanit shqiptar

Zamani